Кыттааччы:Sobakinaliya
= Квадратнай тэннэбил суотун пуормулалара =
a*x^2 +b*x+c=0 маннык тэннэбил квадратнай тэннэбил диэн ааттанар, ханна a,b,c хайа ба5арар вещественнэй (баар чахчылаах) чыыьыл, онтон x – уларыйар. Оссо а=0.
А,b,c чыыьылалар коэффициент диэн ааттаналлар. А чыыьыла – улахан коэффициент, b х коэффициенэ, онтон с чыыьыла конул чилиэн диэн ааттанар. Квадратное тэннэбили суоттуур- олохорун барытын булуу эбэтэр оло5о суох диэн быьаарыахтааххын. . Квадратнай тэннэбил оло5унан a*x^2 +b*x+c=0 ханнык ба5арар этии уларыйар х ааттыыллар, квадратнай ус олох a*x^2 +b*x+c нуулга кубулуйар. Соро5ор итинниги х квадратнай ус олох оло5о диэн ааттыыллар.
Квадратнай тэннэбили суоттуурга хас да5аны корун баар. Онтон биирин ылан кордоххо - саамай дэгиттэр. Кини комотунэн ханнык ба5арар квадратнай тэннэбили суоттуохха соп.
Квадратнай тэннэбил пуормулалара
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Квадратнай тэннэбил олохторун пуормулата a*x^2 +b*x+c=0.
x=(-b±√D)/(2*a), ханна D =b^2-4*a*c.
Бэриллибит пуормула табыллар, оскотун бу пуормуланы a*x^2 +b*x+c=0 уопсай коруннэ, икки чилиэн квадратын бэлиэтээьин комотунэн суоттаатахха.
Квадратнай тэннэбил олохторун пуормулатыгар этии D (b^2-4*a*c) квадратннай тэннэбил дискриминана диэн ааттанар a*x^2 +b*x+c=0. Ити аат латинскай тылтан кэлбитэ, «араарар»диэн тылбаастанар. Дискриминант хайдах суолталаа5ыттан, квадратнай тэннэбил икки эбэтэр биир олохтоох, эбэтэр оло5о суох буолар.
Оскотун дискриминант нуултан улахан буолла5ына, квадратнай тэннэбил икки олохтоох буолар. (x=(-b±√D)/(2*a) )
Оскотун дискриминант нуулга тэн буолла5ына, квадратнай тэннэбил биир олохтоох буолар. (x=(-b/(2*a) )
Оскотун дискрминант нуултан кыра буоллаына, квадратнай тэннэбиил оло5о суох буолар.
Уопсай квадратнай тэннэбил суотун алгоритма
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Уоьээ этиллибити учуоттаан туран , уопсай квадратнай тэннэбили суоттуурга a*x^2 +b*x+c=0 бу пуормуланан:
1. Дискриминаны бу пуормуланан булуу D =b^2-4*a*c.
2. Дискриминант хайдах суолалаа5ыттан оло5ун булуу:
D<0, оло5о суох.
D=0, x=(-b/(2*a)
D>0, x=(-b+√D)/(2*a), x=(-b-√D)/(2*a)
Бэриллибит алгоритм ханнык ба5арар квадратнай тэннэбили суоттуурга туттуллуон соп. Толору да толорута суох да5аны.