Алоэ. Алоэ древовидное (столетник).

(Aloe arborescensMill.)

Сардаанатыҥылар уруулуу уустар бөлөхтөрө.

Кылгас морфологията.

Алоэ Саха сирин усулуобуйатыгар дьиэҕэ үүннэриллэр элбэх сыллаах үүнээйи. Төрүт дойдута – Африка кумах куйаара. Эттээхтиҥи сүмэhиннээх ньалҕааркай умнаhа көнөтүк турар. Сэбирдэхтэрэ эттээхтэр, симэhиннээхтэр, чугас-чугас олороллор уонна төбөбүт диэки уhуктанар, кытыылара хатыылаахтыҥы уhуктанар, кытыылара хатыылаахтыҥы уhуктаахтар. Силиhэ көнө, салаалаах.

Эмкэ туттуллуута.

Алоэ сэбирдэхтэрэ туттуллаллар.

Химическэй саастааба.

Алоэ араас антрогликозид булкаастара (алоины), балачча ахсааннаах уустук састааптаах, сымнатар дьайыылаах, сымалалаах веществолар, битэмииннэр, фитонцидтар, ферменнэр, аhыылар, эфирдээх арыылар суоллара баар. Бөдөҥ сэбирдэхтэри 7-10 хонук устата сөрүүн хараҥа сиргэ тутуллар. Оччоҕо биогеннай стимулятордар үөскүүллэр. Олор эккэ-хааҥҥа киирэннэр, ыарыыны кытта утарылаһар, көмүскэнэр күүһүн үрдэтэн, ыарыы тардыытын уонна үтүөрүүтүн түргэтэтэллэр.

Алоэнан эмтэнэр туһунан үтүмэн элбэх литература баар. Онон кини туттулларын туһунан үтүмэн элбэх литература баар. Онон кини туттулларын туһунан уопсай тылынан сырдатабын.

Медицинаҕа туттуллуута.

Научнай медицинаҕа алоэны академик В.П.Филатов киллэрбитэ. Алоэ экстрагын куртах, синньигэс оһоҕос төрдө (12-перстная кишка) бааһырыытыгар, бронхиальнай астмаҕа, сүһүөхтэр дьарҕа буолбут сүһүрүүлэригэр, харах ыарыытыгар, араас айах, тирии баастарын эмтииргэ хааппыланан туттуллар уо.д.а. Былыр-былыргыттан алоэттан оргутан, уутун көтүтэн, хойуннарыллыбыт симэһинин сабур диэни бэлэмнииллэр. Сабуру сүнньүнэн хойуу хаайтарарыгар сымнатарга тутталлар. Алоэны быраас анааһынынан эрэ иһиллэр.

Алоэ ыарпахан сүрэх, тымыр ыарыылаахтарга, хааннарын баттааһыннара үрдүк, куртах, оһоҕос быһыта тыытан ыалдьар кэмигэр, ыарахан дьахталларга көҥүллэммэт. Таска туттарга туох да буортута суох.

Туһаныллыбыт сирдэр

Алоэ // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Анна Петровна Басыгысова ′′Саха сирин эмтээх үүнээйилэрэ′′, Дьокуускай куорат., Бичик, 2004с. ISBN 5-7696-1872-8