Кыттааччы:Сибэкки

Аан Айыы Тойон. Сэттэ Урун Айыыттан бастакылара. Урун Айыы суолун айа5ар туспа ыал буолан олорор. Киьи оройугар баар киэлитин бастакы тумугун арыйар, айар дьо5уру биэрэр, ис кууьу итэ5эйэргэ сирдиир.

Аан Айыыьыт. Сэттэ Айыыьыттан бастакылара. Айыыьыт суолун айа5ар туспа ыал буолан олорор. Торуур-ууьуур эккэ баар киэли бастакы тумугун арыйар, ыал буолар дьо5уру биэрэр.

Аан Алахчын. Дойду иччитэ, Иэйэхсит кыыьа, айыл5а иччилэрин эдьиийдэрэ. От-мас иччилэрэ Ойуу-Бичик диэн о5олордоох. Ханнык эмэ баай маска, уксугэр хатынна олорор. Киниэхэ анаан салама ыйыыллар.

Аан Алахчын сыла. Кыра моьулгэ иккис сыла. 2004с. са5аланар, 12-лии сыл буола-буола хатыланар. Аан Алахчынна(олохтоох айыл5а5а) бол5омто уураллар. Эйгэлэрэ: отчут, отоьут, ойуу.

Аан Билгэ. Сэттэ Билии айыыларын суолун айа5ар ыал буолан олорор. Киьи кулгаа5ар-хара5ар баар киэли бастакы тумугун арыйар, билэр дьо5уру биэрэр.

Аан дойду. Баар барыта, Урун Айыы Тойон айбыт эйгэтэ. Сорохтор аллараа дойдуну аан айбыт эйгэтэ. Сорохтор аллараа дойдуну аан дойду биир сор5отун курдук короллор, оччо5о аан дойду ус дойдуттан турар буолар: уоьээ дойду, орто дойдуу уонна аллараа дойду.

Аан Дьааьын. Айыылар то5ус коруннэриттэн алтыстара. Алтыс халлаанна олорор, этин танаратын быьыытынан биллэр. Кырдьыгы, дьини араначчылыыр, киьи сурэ5эр баар киэлигэ соп тубэьэр. Аан Дьааьын сэттэ дьуьуннээх.

Аан Дьааьын сыла. Кыра моьулгэ уьус сыла. 1992 с. са5аланар уонна 12-лии сыл буол-буола хатыланар. Бу сылга Аан Дьааьынна(кырдьыкка) бол5омто уураллар. Эйгэлэрэ: сыллык, хоьуун,дьин.

Аан Дьоьогой. Сэттэ Дьоьогойтон бастакылара. Дьоьогой суолун айа5ар ыал буолан олорор. Киьи быарын туьаайыытынан баар киэли бастакы тумугун арыйар, улэлиир дьо5уру биэрэр.

Аан Иэйэхсит. Сэттэ Иэйэхситтэн бастакылара. Иэйэхсит суолун айа5ар ыал буолан олорор. Киьи киинин туьаайыытынан баар киэли бастакы тумугун арыйар, айыл5алыын ситимнэьэр дьо5уру биэрэр.

Аан Суорун. Сэттэ Улуу Суорунтан бастакылара. Улуу Суорун суолун айа5ар туспа ыал буолан олорор. Киьи тынатыгар баар киэли бастакы тумугун арыйар, идэни ылар дьо5уру биэрэр.

Аан Тайбыыр. Сэттэ Хотой Айыыттан бастакылара. Хотой Айыы суолун ааныгар туспа ыал буолан олорор. Киьи ороьотугэр баар киэли бастакы тумугун уонна тумсуу суолун арыйар.

Аан Турук Айыы. Сэттэ Турук айыытыттан бастакылара. Турук айыыларын суолун айа5ар ыал буолан олорор. Киьи сууьугэр баар киэли бастакы тумугун уонна туруктаах буолар суолу арыйар.

Аан Хаан. Сэттэ Аан Дьааьынтан бастакылара. Аан Дьааьын суолун айа5ар ыал буолан олорор. Киьи сурэ5ин туьаайыытынан баар киэли бастакы тумугун арыйар, дьини билэр дьо5уру биэрэр.

Аам-даам. Кыьын саамай тымныы кэмэ, ахсынньы 10-с кункттэн тохсунньу 31-с кунугэр диэри кэми хабар. Бу кэмнэ уксугэр туманнаах буолар.

Аартык иччитэ. Киьи эйгэтин иччитэ, уот иччитигэр бас бэринэр, Улуу Суорун уола. Дьон олорор сирин ситимниир, суол айа5ар баай тииккэ эбэтэр бэскэ олорор, айан дьонун араначчылыыр. Киниэхэ бэлэх-туьах биэрэллэр.

Аас тэллэх. Туомна туттулар мал, дуобат ойуулаах сылгы тириитэ. Соро5ор бу оннугар коннору сылгы тириитэ эмиэ туьаныллар. Аас тэллэххэ туом кэмигэр айыылар утуо тыыннара туьэр. Ол иьин алгыстанар ас, мал манна уураллар. Ытыахха аас тэллэххэ кымыстаах иьиттэри уураллар. Маны таьынан кийиит аас тэллэ5э диэн эмиэ баар. Кийиит уруу кэмигэр бу тэллэххэ уктэнэн туран таннар.

Абааьы. Куьа5ан тыыннары киьититэн ойдооьун. Абааьы айыыга утары. Киьи кутун сии сатыыр. Ыьар, алдьатар, олорор идэлээх. Аьааьылар ус хайысхалаахтар: уоьээнни(со5уруунну) абааьылар, хотугу абааьылар, ар5аанны (аллараанны) абааьылар. Абааьы тыла кырыыс диэн ааттанар.

Абааьы ойууна. Абааьылары кытта ситимнээх ойуун. Кини туун кыырар, абааьыларга бэлэх-туьах биэрэн ыалдьыбыт киьи кутун быыьыыр. Билигин бу ойууннар угэстэрин норуот эмчиттэрэ салгыыллар.

А5а кут. Ийэ кут биир аата. Айыы уорэ5э этэринэн, киьи ийэтиттэн уонна а5атыттан утуму ылар. Онон утум куттар диэн баар буолаллар. Кинилэр холбоьон ийэ куту уоскэтэллэр. Онон бу кут - киьи а5атын оттунэн ылбыт утум кута.

Айыл5а иччилэрэ. Айыл5а эйгэлэрин салайар, араначчылыыр утуо тыыннар: 1) Аан Алахчын; 2) Айыл5а уотун иччитэ; 3) Салгын иччилэрэ; 4) Байанай; 5) Уу иччитэ; 6) Хайа иччитэ; 7) Сир иччитэ.