Кыттааччы:Лия Романова

Кононов Василий Иванович 1912 с. Ахсынньы 29 кγнγгэр

«Чобур5аска» тθрθθбγтэ. 

1944 с. γп наркомун бастакы солбуйааччыта 1947-1959 сс. Саха АССР γбγн министирэ,

1959-1967 сс. Социальнай харалта 

министиринэн γлэлээбитэ. Биhиги, чыамайыкылар, тθрγппγтγнэн буолбут Мурун Эчэнэк 3 уолунаан,дьонунаан нууччалар кэлиэхтэрин иннинэ, Ханалас сириттэн Тамма урэ5ин θксθйθн, Чыамайыкы сиригэр тиийэн кэлэн, γтγθ сир баарын таба тайанан олохсуйан олорбуттара. Бу дойду халын сис тыата кγндγ тγγлээ5инэн, адаар муостаах тайах кыылынан, ардай аhынастаах адьыр5атынан; чθнθрθ дирин уулаах кγθллэрэ эмис соботунан, элбэх куhунан-хааhынан, сирин аhын арааhынан олонхо кэпсээнигэр хоhуллар оломоот дойдутун курдук буолан, θн-кыраска γγнээйи сиэмэтэ θлгθмнук γγнэринии тэнийэн барбыттара. θбγгэлэрбит барахсаттар, араначчылыыр суолу тутуhан олохсуйбут буоланнар, ыhар буор ыччаттара ордук сайдан, кыара5ас ыырдарыгар баппакка киэн сиргэ тэлэhийэ тар5аммыттара, бас-кθс дьон буола γγммγттэрэ. Бу θн буортан силис-мутук тардынан норуотун туhугар θйγн-санаатын, кγγhγн-кыа5ын, туох баар сатабылын ууран туран улэлээбит общественнай деятель, киэн тутта ахтар биир дойдуаахпыт Василий Иванович Кононов 2012 сыллаахха тθрθθбγтэ 100 сылын туолбута. Василий Иванович Чыамайыкы нэhилиэгин «Чобур5ас» диэн кэпсээннэ киирбит соболоох, кус-хаас то5уоруйан тохтоон ааhар кγθллээх сиргэ кγн сирин кθрбγтэ. Э. К. Пекарскай 19-с γйэ5э суруйбут тылдьытыгар «Чобур5ас» туhунан «Населенный пункт в Чемоикинском наслеге улуса Илин Ханалас» диэн чуолкайдык сурулла сылдьар. γhγйээни этэринэн, бу сиргэ Мурун Эчэнэк улахан уолун Баачча5ы олохтообут диэн кэпсэнэр. Сγθhγ-ас γчγгэйдик торолуйар, от γγнэр, дэлэгэй мэччирэннээх, баай бултаах-алтаах сиргэ о5о-уруу тθрθтθн, орто быа5а бааллар «Бааччахтар» а5а уустара аатырара. Кэлин нууччалар кэлиэхтэриттэн ыччаттара сγрэхтэринэн тус-туспа Федоровтар, Саввиннар, Кононовтар диэн ааттанан барбыттара. Василий Иванович тθруγттэрэ Мананнар диэн хос ааттаах эбиттэр, Чобур5аска γрэх унуор мыраан анныгар θтθхтθнθн олорбуттар. Билигин да5аны ол сири Манан θтθ5θ диэн ааттыыллар. Кини γθрэхтэнэр дьолугар ол кэмнэ Чыамайыкы оскуола аhыллан γлэлээн барар. Оччотоо5у кэмнэ Ойуунускайы, Аммосовы кытта бииргэ γθрэммит табаарыстара, саха биир ча5ылхай ыччата Василий Иннокентьевич Новгородов кэргэнинээн Анна Ивановналыын уонна Чыамайыкы бэйэтин ыччата Михайлов С. Н. γθрэх-билии аартыгын арыйарыгар бэйэлэрин холобур буолбуттара билигин саарба5а суох. 4 кылааьы 1930 сыллаахха бγтэрэн баран γгγс талааннаах о5олор ыраахпыт бэрт буолан салгыы γθрэнээр кыахтарыттан маталларын иhин, кинилэри сал5ыы γθрэтээри оччотоо5у учуутал Федоров Дмитрий Николавеич туруорсан тγргэтиллибит программанан 7 кылааhы 1931 сыллаахха γθрэнэн бутэрбитэ. Бу 7-с кылааhы бγтэрбитигэр ортолоругар Амма оройуонун Сэбиэтин бэрэсэдэлээтинэн θр сылларга γлэлээбит А. И. Романов, Дьокуускай куорат исполкомун бэрэсэдээтэлэ Антипин П. П., Булун, Эдьигээн, θлθθн, Амма оройуоннарыгар γп салаатын сэбиэдиссэйинэн улэлээбит Романов Л. П. бааллара. Василий Иванович Чыамайыкы начальный оскуолатын бγтэрбиттэртэн биир бастакылара. Оскуола5а γθрэнэр кэмигэр ахсаанна, сурукка ураты дьо5урдаа5а биллибит. 1931 сыллаахха дьоно, уолларын да γθрэттэрээри буолуо, куоракка кθhθн киирбиттэрэ. Василий сонно Дьокуускайдаа5ы финансовай-экономическай техникумна γθрэнэ киирэр. γθрэ5эр γчγгэй, билиигэ-кθрγγгэ ба5алаах уолу 1935 сыллаахха, тухникуму бγтэрээтин кытары, Ленинградтаа5ы педагогическай финансовай- экономическай институтка γθрэххэ ыытыллар, ону сэрии а5ыйах иннинэ 1940 сыллаахха бутэрэр. 1 сыл устата γθрэммит техникумугар о5олору γθрэтэр, нθнγθ сылыгар нарком солбуйааччытын, бюджет отделын начальнигынан аныыллар. 1947 сылтан 1959 сылга диэри Саха АССР γбγн министиринэн улэлиир, 1959 сылтан 1967 сылга диэри Совмин солбуйааччы бэрэсэдээтэлинэн, 1967 сылтан 1978 сылга диэри социальнай харалта министиринэн γлэлээбитэ уонна γлэтин тγмγктээн пенсия5а тахсыбыта. Бииргэ тθрθθбγттэр γhγθлэр : биир кыыс, икки уол. Василий Иванович бэйэтэ интернациональнай дьиэ кэргэн. Кэргэнэ нуучча, биир кыыс о5олоохтор. Быраата Егор Иванович куоракка олохтоох КГБ улэhитэ эбит. Балта Мария Ивановна Таатталар кийииттэрэ, кэргэнэ Жирков С. Т. Петр Алексеев аатынан совхоз директора этэ. Икки уол, туорт кыыс о5олоохтор эбит. Василий Иванович тθhθ да соло буолбат эппиэттээх γлэ5э сырыттар, а5ыйахта да буоллар дойдутун сылгынынан сайа тыынан, ахтыл5анын таhааран барбыттаах. Ол курдук , 50-с сылларга саас кэлэн ийэтинэн айма5ар Романов Гаврилга кыттыhан кустаабыттаах эбит. Кини γчγгэй сааhытын туhунан ахтан кэпсииллэрэ. Манна да сырыттар мээнэ сылдьыбатах, биир γθлээннээ5э Е. П. Семеновтыын сана детсад тутуутун туhyнан кэпсэппиттэрин Семенова Дария Гаврильевна кγн бэ5эhээнни курдук ахтар. Кэнники кэмнэргэ ыарытыйар да буолан, дойдутугар кэлбэтэ5ин иьин, θйθ-санаата барыта дойдутугар курдаттыы туртаран θрγγ сураhарын истэрбит. Оттон кэнники Чыамайыкыны кытта ыкса сибээстиир дьонунан буолаллар этэ: Семенов Е. П. – θр кэмнэ сельсовет бэрэсэдээтэлинэн γлэлээбит γθлээннээ5э. Туох баар ыарыр5атар боппуруостарын быьаартарар буолуохтаах диэн сэрэйэбит эрэ. Дария Гаврильевна этэринэн, кинилэр дьиэлэригэр сылдьыьаллар эбитю Иккис γθлээннээ5э Филиппов Иван Николаевич. Кэлин куоракка кθhθн киирэн баран, Василий Ивановиьы кытта чаастатык кθрсθрθ γhγ. Ахтыhар-санаhар икки γθлээннээхтэргэ элбэх бθ5θ буолла5а. Ону таhынан, ийэтин аймахтара Романовтар киирэн сылдьаталыыр буолуохтаахтар. Тас дьγьγнγттэн кθрдθххθ, кыра да унуохтаах буоллар, дьоhуннук туттарыттан -хаптарыттан, хас биирдии тылын ыйааhынна ууран санарар курдук, лоп-бааччытык санарарыттан толлор-симиттэр этибит дииллэр эдэр θттθ. Тθhθ да сэмэйдик сырытталлар, умнуллубат, олоххо, γтγθнγ, γчγгэйи кэннилэригэр хаалларар дьон элбэх бθ5θ буолла5а. Урукку θртγгэр орто сγhγθх, бэл диэтэр, республиканскай таhымнаах салайааччылар γлэлэрин сырдаппат γгэс баара, бэйэлэрэ да «биллэ-кθстθ сатаабат» этилэр. Ол да быhыытынан Василий Иванович оло5ун, γлэтин туhyнан билбэппит элбэх. Василий Иванович Кононов дьоhун γлэтин-хамнаhын, хайдах киhи Чыамайыкы сириттэн тыыллан-хабыллан тахсыбытын туhунан биир дойдулаахтарыгар билиhиннэрэр гына ахтыы кγнγн иилээн-са5алаан ыыппыккытыгар нэhилиэк олохтоохторун аатыттан бар5а махтал буолуохтун. Эдэр ыччат холобур оностор киhитэ буолан, биир дойдулаахтарын θйдθрγгэр-сγрэхтэригэр γйэ-саас тухары γтγθ θйдθбγл хаалыа5а. Г. Е. Семенов дакылаадыттан