Кыттааччы:Ефремов Артем

Егоров Петр Андреевич (03.07.1915с.-03.08.2005с.) 1915 сыллаахха Орто Бүлүү (билиҥҥитэ Кэбээйи) улууһугар II Лүүчүн нэһилиэгэр Аһахтааччы учаастагар орто дьиэ кэргэнтэн төрөөбүтэ. 1937 – 1939 сылларга «Жданов» аатынан холкуоска ревизионнай хамыыһыйа бэрэссэдээтэлинэн талыллан үлэлээбитэ. Онтон бастакы быыбарга талыллан, нэһилиэк сэбиэтин сэкэрэтээринэн икки сыл устата үлэлээбитэ. Оччолорго үөрэхтээх киһи суох курдуга. Биэс кылаас үөрэхтээх кини эрэ баара. Бурдук ыһыытыгар «бассабыыктыы» сэттэ күн бэриллэрэ, ол иһин утуйбакка бэйэ - бэйэлэриттэн ыраах сытар учаастактарынан – Маарымчынан, Аһахтааччынан сылдьара. Сүтүгэ суох хомуйуллуохтааҕа: баайан - тутан, араҥастаан. Күһүн, муус тоҥмутун кэннэ, мууска киллэрэн бурдугу астыыллара (үлтү сынньан, сиэмэтин хомуйан кууллууллара). II Лүүчүн нэһилиэгин Сэбиэтин сэкэрэтээринэн (суруксутунан) үлэлии сырытта5ына, Аҕа дойду сэриитин иккис сылыгар 1942 сыллаахха от ыйын 1 - гы күнүгэр Сэбиэскэй үлэһит – бааһынай Кыһыл Аармыйатын кэккэтигэр сулууспалыы барар буолбута. От ыйын 2-с күнүттэн айан суолугар саҥа тэриллибит Кэбээйи оройуонун үгүс дьоно барбыттара. Айаннаан истэхпит аайы, Өлүөнэ өрүс устатын тухары Саха сирин үгүс оройуоннарыттан холбоһоннор, хас да эшелон буола элбээбиттэрэ. Онтон тимир суолга киирэн айаннаан истэхтэрин аайы, Красноярскай, Челябинскай куораттарга эшелоннарые бысталаан, хааллартаан испиттэрэ. Кинилэри хас да полкаларга үллэртээн ыспыттара. Егору Челябинскай уобаласка Троицкай куоракка турар 11 гвардейскай стрелковай полкаҕа анаабыттара. Бу полкаҕа Саха сириттэн кэлбит байыастар элбэх этилэр, эдэр өттө. Полкалара хас да Кыһыл Знамя, Кутузов, Суворов орденнардаах гвардейскай полка этэ. Бу полкаҕа баара - суоҕа 27 хонукка үөрэтэн бараннар, бииргэ үөрэммит саллааттарын фроҥҥа атаарбытта. Кини ити үөрэммит полкатыгар үөрэнитин устатыгар нэдиэлэ аайы рубежка таһааран, араас маркалаах сэрии сэптэринэн (винтовканан, автоматынан, пулеметунан) сыал ыттараллара, полканы полканан куоталаһыннаран. Онно кини ручной пулеметунан 300 - 500 миэтирэ ыраахха буулдьаны буулдьа үүтүнэн таһаартаан, үксүн кинилэр полкалара бастыыра. Ол иһин киниэхэ хас да төгүллээн строй иннигэр махтал биэрбиттэрэ уонна үчүгэй дьиссипилиинэлээҕин иһин «Сэбиэскэй Аармыйа туйгуна», « Туйгун пулеметчик» диэн бэлиэлэри түөьугэр иилбиттэрэ, онно кини туох эрэ дьоруой уордьанын ылбыт курдук үөрбүтэ, Өссө гвардейскай бэлиэни туттарбыттара. Инньэ гынан, бу полкатыгар дьонуттан быһан, соҕотохтуу хаалларан, ытыыга, саа чаастарын үөрэтиигэ отделение хамандыырын көмөлөһөөччүтүнэн хаалларбыттара. Соҕуруу Смоленскай, Калининскай уобаластар байыаннай госпиталларыгар хараҕа, илиитэ - атаҕа суох буолбут ыарахан бааһырыылаах байыастары хомуйан, Дьокуускай уобалаһын военкоматыгар ити саас икки төгүл 40-тан тахса киһини аҕалан туттарбыта. Бу дьоно аһылыктарын, иһэр ууларын хас тохтообут станцияларые аайы булуу - талыы, кыаммат дьону көрүү - истии ыарахаттардааҕа. Ол хас да сырыы аҕалбыт дьонноро испиэһэктэрэ Дьокуускайга өрөспүүбүлүкэтээҕи (уруккута уобалас) военкомат архыыбыгар харайыллан сыталлара буолуо диэн эрэнэр. Баҕар биир эмит сүтүктээх киһи аймахтара көрдөөн, сүтүктэрин булуохтара… 1944 сыллаахха от ыйыгар армияҕа төттөрү ыҥырыллан барбыта. Иркутскай уобалаһын Мальтатааҕы байыаннай уокурук штабыгар көмөлөһөөччү суруксутунан сыл аҥарыттан ордук олорон баран, тэһийбэккэ көрдөһөн, 1944 сыллаах сааһыгар Арҕаа Молдавияттан иһэр хамаандаҕа холбоһоннор, Илин Забайкальскай фронт 141 стрелковай дивизия 853-с полкатыгар стрелогунан анаммыта. Илин Монголия кыраныыссатыгар айаннаабыттара. Соловьевскай станцияҕа тохтоппуттара. Онно кинилэр чаастара 8-с дивизия 52-с полка 1-кы ротатыгар сулууспалаабыта. Ол сырыттахтарына, Дьоппуонньуйаҕа сэриинэн түһэргэ Сталин бирикээһэ ааҕыллыбыта. Ол күн Читатааҕы байыаннай уокуруктан бэрэстээбиитэл (гвардия старшай лейтенана) тиийбитэ. Кини биһиги чаастарыбытыттан 30 - ча саастаах (35 – 40 - чалаах) араас омук саллааттарын хомуйбута уонна Егору отделение хамандыырынан ыланнар, Япония сэриитигэр 35 буоланнар, араас сэрии сэптээх кыраныыссаҕа оборона тэринэн олорбуттара. Ол кэмҥэ Дьоппуонньуйаны кытта сэрии саҕаламмыта. Биһигини Кытай сиригэр Харбин куоракка сыҕарыппыттара. Ол кэнниттэн сэрии «бүттэ - бүппэтэ», Дьоппуонньуйа баһылыга «бэриннэ - бэриммэтэ» дии сылдьан, «капитуляциялаата, сэрии бүттэ» диэн буолла, били «оҕонньоттору» сонно барыларын дойдуларыгар ыыталаабыттара.