Канаада бэлиэ күннэрэ

Канаадаҕа бэлиэтэнэр күннэр

Тохсунньу 21 — Линкольн Александр күнэ. Линкольн Александр (1922-2012), юрист, Канаадаҕа бастакы хара тириилээх дьокутаат уонна миниистир.

Олунньу 1 (АХШ АХШ эмиэ бэлиэтиир) — Хара устуоруйа ыйын саҕаланыыта. Бэлиэтээһин 1926 сыллаахха негрдар устуоруйаларын нэдиэлэтиттэн саҕаламмыта. Маннык ый кэлин Британияҕа уонна Ирландияҕа алтынньыга бэлиэтэнэр буолла
Олунньу 2 — (АХШ АХШ эмиэ бэлиэтиир), Таарбаҕан күнэ. АХШ-ка уонна Канаадаҕа бэлиэтииллэр. Бу күн таарбаҕан хороонуттан тахсан бэйэтин күлүгүн көрөн куттанан төттөрү түстэҕинэ, ол аата кыһын уһуур, оттон былыттаах буолан күлүгүттэн куттамматаҕына саас түргэнник кэлэр диэн билгэлииллэр.

Муус устар 9 — Вими-Ридж күнэ (Францияҕа 1917 с. Вими-Ридж кыргыһыытыгар өлбүт Канаада саллааттарын ахталлар)
Муус устар 23 — Кинигэ күнэ.
Ыам ыйын 5 — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн АХШ-ка эмиэ бэлиэтэнэр.
Ыам ыйын 17 — Гражданство күнэ

Бэс ыйын 2 — Бэтэрээннэр күннэрэ (Decoration Day). 1866 сыллаахха бу күн Канаада сэриилэрэ АХШ ирландецтарын сэриитэ (фенианецтар) саба түһүүлэриттэн дойдуну көскээбитэ (1921 сыллаахха кыргыһыы буолбут сирэ устуоруйа мемориалын статуһун ылбыта).

От ыйын 1
- Канаада күнэ (урукку аата Доминион күнэ). 1867 сыллаахха Канаада Британия Импиэрийэтиттэн тахсыбакка эрэ бэйэтин бырабыыталыстыбатын бэйэтэ талар буолбут.
- Канаада Канаада, Ньюфаундленд — Өйдөбүнньүк күнэ
От ыйын 28 — Улуу аймаһыйыыны ахтар күн. 1755–1764 сс. Британия сэриилэрэ Акадияҕа XVII-XVIII үйэлэргэ көһөн кэлэн олохсуйбут 14 тыһыынча кэриҥэ францууһу күүстэринэн бастаан билиҥҥи АХШ сирдэригэр, онтон сорохторун Британияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ. Ол содулуттан тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Акадия диэн билиҥҥи Канаада Саҥа Шотландията, Нью-Брансуик, Принц Эдуард арыыта уонна Хотугу Мэн.

Атырдьах ыйын 9 — Эйэни хааччыйар сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ (ааҥл. National Peacekeepers' Day)
Атырдьах ыйын 15, Саҥа Шотландия — Акадия (ааҥл. National Acadian Day)

Алтынньы 9 — Өрт уотун бохсуу күнэ. АХШ-ка эмиэ бэлиэтэнэр.
Алтынньы 15 — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ
Алтынньы 16 — Тойон (босс) күнэ
Алтынньы 18 — Дьон күнэ (Persons Day). XX үйэ саҕаланыытыгар Канаада федеральнай сокуонугар "киһи" (person) диэн тыл "эр киһи" диэн эрэ суолталааҕыттан дьахталлар бырааптара күөмчүлэнэригэр болҕомто ууруллубута. 5 дьахтар көҕүлээһининэн икки сыл кэриҥэ барбыт суут кэнниттэн 1929 сыллаахха бу күн дьахталлар эмиэ бу өйдөбүлгэ киирэллэрин туһунан быһаарыы ылыныллыбыта
Алтынньы 30 — Мэник түүнэ (ааҥл. Mischief Night), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор

Сэтинньи 8 — Абориген бэтэрээннэр күннэрэ. Канаада олохтоох омуктара Бастакы уонна Иккис аан дойду сэриилэригэр уонна Кэриэй сэриитигэр кыттыыларын билинии күнэ. 1984 сыллаахтан бэлиэтэнэр

Ахсынньы 6 — Дьахтары атаҕастыыры утарар күн
Ахсынньы 13 — Акадия олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн Хотугу Америка хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ Канаада сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. Британия уонна Франция аан дойдуну баһылыыр иһин Сэттэ сыллаах сэриилэригэр Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006)

Ахсынньы 24 (Инуиттар) — Кувиасуквик (Саҥа дьыл), Аляскаҕа, Канаадаҕа, Гренландияҕа уонна Арассыыйаҕа бэлиэтииллэр

Ахсынньы 26 — Бэлэх күнэ^[2]^[3]. 26 чыыһыла баскыһыанньаҕа түбэстэҕинэ, бэнидиэнньиккэ көһөн биэрэр.

Быһаарыылар