Дьоппуоннар астара

Дьоппуоннар астара, эбэтэр дьоппуон кухнята (дьоп. 日本料理 нихон рё:ри) — дьоппуон омук национальнай аһа-үөлэ. Атын омуктар астарыттан хас даҕаны уратылаах: элбэх балык туттуута, ураты ас подачата, сервировката, этикета, буспатах ас туттута уо. д. а. Дьоппуон аһа, үксүн, атын омуктарга туристическэй суолтаны сүгэр.

Классическэй ас тутулугар рис, миин уонна хас даҕаны гарнир (ыһааркаламмыт эбэтэр ууга буспут балык, солениялар, оҕуруот аһа) киирэр. Ас пиалкаларга бэриллэр уонна палочкаларынан сиэниллэр. Саамай тарҕаммыт приправалар: соевай соус уонна васаби. Утаҕынан от күөх чэй, пиибэ эбэтэр саке буолар.

Биллэр астар

Рииһинэн оҥоһуллубут

Ууга буспут рис (гохан)

Бу рис туустамматах ууга буһуллар, ханнык даҕаны арыыта, приправалара уонна сыата суох, ол эрээри сушиларга туттулар рискэ кыратык тууһу уонна морской хаппыстаны кутуохха син. Буспутун кэннэ, рис аккуратнайдык ньуосканан эбэтэр лопатканан булкуллар. Булкуйарга специальнай лопатка туттуллар, сямодзи диэн. Кинини көлүөнэттэн көлүөнэҕэ биэрэллэр. Дьоппуоннар рииһи күн аайы сииллэр, ол иһин аптамаатынан рииһи буһарар рисоваркалар тарҕаммыттар.

Туспа ас курдук гохан конус курдук дириҥ миискэҕэ биэрэллэр. Бэриллибитин кэннэ гоханы кунжуту эбэтэр тууһу кытта кунжуту куталлар, өссө атын фурикакэ диэн ааттаах приправалар тарҕаммыттара. Соевай суоһунунан үксүн куппаттар, тоҕо диэтэххэ, маннык ас дьадаҥы бэлиэтэ курдук буолар. Рииһи палочканан сииллэр, миискэни хаҥас илиинэн тута.

Өссө бу рис сымыыттаах буолуон сөп (дьоп. 卵かけご飯 тамагокакэ гохан).

Каррилаах рис

Дьоппуон каррилаах рииһэ, оҕуруот аһын уонна эттээх бэриллэр. Олус тарҕаммыт домашняй аһа. Рестораннарга үксүн туттуллубат.

Мииннээх эбэтэр чэйдээх рис

Күн аайытааҕы «түргэн» ас. Сойбут буспут риһи, араас заправкалатан баран, күөх чэйинэн эбэтэр даси диэн миининэн куталлар.

Онигири

Буһарыллыбыт ристээх, начинкалаах төгүрүктэр, нори полоскатынан эргиллибит буолааччы. Сушилартан ураты, онигири рииһэ хайдах даҕаны приправляйдаммат. Начинка курдук умэбоси, бытарытаммыт лосось, ыһааркаламмыт майонезтаах куурусса, тунецтаах салаат эбэтэр окака.

Дайфуку

Дьоппуон минньигэһэ, кыракый начинкалаах рис лэппээскэтэ. Начинканан үксүн анко (адзуки фасольунан оҥоһуллубут паста) буолар. Үксүн дайфукуну кукурузнай эбэтэр картофельнай крахмалынан сыбыыллар. Дайфуку эргимтэтэ үксүн ытыс курдук кээмэйдээх буолар, эбэтэр үсчэкэ сантиметр буолар.

Былыр-былыргаттан маннык дайфукуну оҥорор риһи мотицукэ диэн традиционнай дьоппуон ньыматынан оҥоһуллар. Өтүйэнэн, кубалданан уунан буспут риһи, булкуйа-булкуйа, анньаллар.

Балыгынан оҥоһуллубут

Суши

Суши быһыыта араас-араас буолар, буһарыытыгар ханнык баҕарар балык туттуллар. Икки суши көрүҥэ баар:

Суши бэйэтэ. Кыракый, уһатыллыбыт быһыылаах, үөһээтигэр балыктаах эбэтэр креветкалаах, рис кыырпаҕа. Сорох суши көрүҥнэрэ уу үүнээйилэринэн эргиллэллэр, хайдах эрэ миискэ курдук буолар, ону эмиэ балыгынан, икранан, оҕуруот аһынан бөрүллүөххэ сөп.
Роллар (макисуши). Бу суши олус атыннык оҥоһуллар: рис уонна морепродукталар уу үүнээйии илииһигэр рулеттанар, онтон сытыы быһаҕынан быһаллар.

Өссө маны көрүн

Туттуллубут литература

«Гастрономическое любопытство японцев». Лекция Оксаны Наливайко в библиотеке им. Н. А. Некрасова
Мещеряков А. Н. Книга японских обыкновений. — М.: Издательство «НАТАЛИС», 1999. — С. 41—53. — 399 с. — ISBN 5-8062-0007-8.
Симонова-Гудзенко Е. К. Пищевая культура // История японской культуры: учеб. пособие для вузов / Отв. ред. А. Н. Мещеряков. — М. : Наталис, 2011. — С. 322—350. — 368 с. — ISBN 978-5-8062-0339-8.
Японская кухня // Культура питания. Энциклопедический справочник / Под ред. И. А. Чаховского. — 3-е издание. — Минск: Белорусская энциклопедия имени Петруся Бровки, 1993. — С. 434—434. — 540 с. — ISBN 5-85700-122-6.