Иһинээҕитигэр көс

Дьокуускайдааҕы Троица соборо

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Сибэтиэй Троица соборо — Дьокуускайга баар, билигин үлэлээбэт правослаўнай храм, кини суох буолбут Дьокуускайдааҕы (Ленскэйдээҕи) острог сиригэр-уотугар сытар. Бу куорат саамай эргэ иккис таас дьиэтэ буолар. Регион таһымнаах архитектура паамытныга. Дьокуускайдааҕы епархия урукку кафедральнай соборо. Биһиги күннэрбитигэр диэри урусхалламмыт туруктаах тиийэн кэлбитэ, куолакалын үрдэ толору көтүрүллүбүт.

Кэпсээн

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Ийэ Тыллыбыт Троица аатынан бастакы собор (икки этээстээх мас дьиэ) Дьокуускайга 1641 сыллаахха тутуллубута. XVII үйэҕэ Михаил Фёдорович ыраахтааҕы «Якольскай сиригэр» аҕабыттары: «икки хара (манаах), икки маҥан (приходской) уонна диаконы» ыытарга дьаһайбыта.

Пётр I император таас таҥара дьиэтин тутарыгар бэйэтинэн көҥүл биэрбитэ[1] .1708—1728 сылларга Дьокуускайдааҕы кириэппэскэ тутуллубута[2] .Тутуу түмүктэммитин кэннэ, 1728 сыл от ыйын 23 күнүгэр собору сибэтиэйдээбиттэрэ[3]. Архитектуратын өттүнэн Троица соборо XV үйэтээҕи Москва истиилинэн, биир куупаллаах үрдүк куб быһыытынан оҥоһуллубута[4] .

Дьокуускайдааҕы епархия үөскээбитин кэннэ храм кини кафедральнай соборо буолбута. Собор тас көрүҥэ биллибэт гына уларыйбыта: түөрт өттүттэн эбии тутуулар оҥоһуллубуттара, саҥа куупаллар баар буолбуттара, арыый тэйиччи сиргэ куолакал үрдэ тутуллубута[4] .

1859 сыл от ыйын 19 күнүгэр Троица кафедральнай соборугар аан бастаан саха тылынан Божественнай литургия ыытыллыбыта. Сулууспа кэмигэр сахалыы Евангелиены сибэтиэй Иннокентий (Вениаминов) бэйэтэ аахпыта. Бу сулууспаны бэйэ хараҕынан көрбүт дьонтон биирдэстэрэ бэйэтин норуотун олоҕор буолбут ураты түгэни маннык ойуулаабыта:

Сарсыарда эрдэттэн үгүс дьон соборнай таҥара дьиэтигэр тиэтэйбитэ, бу иннинэ ол дьиэ ити күннээҕи курдук элбэх үҥээччини хаһан да батарбатаҕа буолуо. Манна сахалар да, нууччалар да бааллара, кинилэр үгүстэрэ саха тылын олохтоох дьонтон итэҕэһэ суох билэллэрэ… Ол сулууспаҕа правослаўнай таҥара үөрэҕин барытын сахалыы ыыппыттарыгар, саха тылын бастакы тыастара сахаларга бэйэлэригэр да дьиктитик истиллибиттэрэ. Сулууспа аан бастаан ыытыллыбытын үрдүнэн, олус ситимнээхтик, урукку уочаратынан барбыта. Сахалары бу түгэн ол саҕана уонна ураты күүскэ хамсаппыта, ол иһин кинилэр уустарын баһылыктара бары уруулуу дьоннорун аатыттан Иннокентий владыкаҕа от ыйын 19 күнүн куруутун бырааһынньык күнүнэн биллэрэргэ көрдөһүү киллэрбиттэрэ, тоҕо диэтэр бу күн кинилэр аан бастаан бэйэлэрин төрөөбүт тылларынан таҥара дьиэтигэр Сибэтиэй тылы истибиттэрэ.

Өрөбөлүүссүйэ кэннэ собору саппыттара. 1929 сыллаахха собор куупалларын устубуттара, куолакалын үрдүн урусхаллаабыттара уонна дьиэтигэр Национальнай театры олохтообуттара[4] . Дьиэни уларытан туппуттара, ол иһин сорох архыып докумуоннара суох буолбуттара. Өр сылларга бу дьиэ быраҕыллан турбута, ол эрээри кинини Дьокуускайдааҕы Эстрада театрын дириэктэрэ Василий Филиппов көрүөр диэри. Театр труппата бэйэтэ дьиэтэ-уота суох этэ, ол иһин иччитэх дьиэни чөлүгэр түһэрии үлэтигэр ураты турунуулаахтык киирэспиттэрэ[1] [5] .Ол уонна манна өр кэмҥэ „Чароит“ диэн ресторан үлэлээбитэ. Дьиэни таҥара дьиэтигэр төннөрүү туһунан боппуруос өссө президент Штыров саҕана көтөҕүллүбүтэ[6].

Бэлиэтээһиннэр

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  1. 1 2 В Якутске восстановят Свято-Троицкий собор — ГТРК Саха г. Якутск. Тургутулунна 26 Сэтинньи 2015. Төрүт сириттэн архыыптанна 26 Сэтинньи 2015.
  2. ↑ Архивированная копия. Тургутулунна 25 Ахсынньы 2019. Төрүт сириттэн архыыптанна 10 Ахсынньы 2016.
  3. ↑ Первый Собор В Ленском Крае, В Республике Саха Превращён В Храм… Развлечений. Тургутулунна 26 Сэтинньи 2015. Төрүт сириттэн архыыптанна 26 Сэтинньи 2015.
  4. 1 2 3 Исторический центр Якутска :: NVPRESS.RU. Тургутулунна 26 Сэтинньи 2015. Төрүт сириттэн архыыптанна 26 Сэтинньи 2015.
  5. ↑ Троицкий кафедральный собор восстановят в Якутии | News.Ykt.Ru: служба новостей. Тургутулунна 26 Сэтинньи 2015. Төрүт сириттэн архыыптанна 26 Сэтинньи 2015.
  6. ↑ В Якутске готовится к восстановлению Троицкий кафедральный собор (фото). Тургутулунна 26 Сэтинньи 2015. Төрүт сириттэн архыыптанна 26 Сэтинньи 2015.

Литэрэтиирэ

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
  • Белолюбская С. В., Атласова Л. А. Свято-Троицкой собор — первая каменная церковь в Якутске // Промышленно-строительство. 2013. — № 8. — С. 6-8
  • Белолюбская С. В. К вопросу реставрации каменного Свято-Троицкого собора в городе Якутске — архитектурный памятник XVIII-XIX вв // Современные проблемы строительства и жизненного обеспечения: безопасность, качество, энергии и ресурсоэкономия. Бүтүн Арассыыйатааҕы III научнай-практическай конференция матырыйаалларын хомуурунньуга. аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай үнүбэрсиэт М.К. Аммосов. 2014. — С. 18-25.
  • Петров П. П. Градоякутский собор в имя Святой и Жизнеобразующей Троицы // Сборник сочинений Якутской духовной семинарии. — 2019 с. — No 6 . — С. 146—149 . - doi : 10.24411/2686-9497-2019-00022 .
Төрдө — «https://sah.wikipedia.org/w/index.php?title=Дьокуускайдааҕы_Троица_соборо&oldid=429675»