Винокуров Леонид Ильич
Винокуров Леонид Ильич (олунньу 24 к. 1947 с., Дьокуускай — 1975 с., Дьокуускай) — саха бастакы идэтийбит опернай режиссердарыттан биирдэстэрэ, Саха государственнай музыкальнай тыйаатырын (билигин СӨ Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет тыйаатыра) төрүттэһээччитэ.
Олоҕун олуктара
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Леонид Винокуров 1947 сыллаахха олунньу 24 күнүгэр Дьокуускайга саха биллиилээх поэта Илья Дорофеевич Винокуров-Чаҕылҕан дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Алта саастааҕар тулаайах хаалбыта.
Горькай (билигин Нижнэй Новгород) куоракка оҕо дьиэтигэр иитиллибитэ. Музыкаҕа уонна искусствоҕа айылҕаттан дьоҕурдаах буолан, анал музыкальнай-художественнай оскуоланы бүтэрбитэ. Москубаҕа Тыйаатыр ускуустубатын институгар (ГИТИС) опера режиссерун идэтин Туманов кылааһыгар үөрэммитэ. 23 сааһыгар ситиһиилээхтик бүтэрбитэ, уонна бэйэтэ туоһулаһан, дьулуһан төрөөбүт Сахатын сиригэр төннөр. Кинини кытта үлэтинэн алтыспыт киһи Сиэн Чолбодук ахтарынан, төһө да 5 сааһыттан Сахатын сириттэн тэйитиллэн иитилиннэр, саха тылын баһылыыр бигэ соруктааҕа.
Сиэн Чолбодук ахтыытыттан: «Леонид саха тылын хайаан да үчүгэйдик билэр соруктааҕа. Ол олох долгуна умуннарбыт төрөөбүт тылын төнүннэрэр баҕалааҕа. Репетиция кэмигэр сотору-сотору бэрт имигэстик либретто тылларын сахалыы этитэлээн кэбиһэр буолбута»[1].
Киинэҕэ уһуллуута
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]1968 сыллаахха «Мосфильм» студияҕа уһуллубут «Хозяин тайги» (реж. Владимир Назаров) диэн биллиилээх советскай детективкэ Вася диэн плотогон уолу оонньообута. Киинэҕэ Владимир Высоцкайы уонна Валерий Золотухины кытта бииргэ уһуллубута.
Тыйаатырга үлэтэ
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]1971 сыллаахха Саха государственнай музыкальнай тыйаатыра туспа тэриллибитигэр режиссер быһыытынан үлэтин саҕалаабыта. Саҥа сиргэ кэлэн "Лоокуут уонна Ньургуһун" операны туруорбута, бу кини дипломнай испэктээкилэ буолбута. Онтон Леонид Винокуров "Игорь кинээс" диэн операҕа соҕурууттан ыҥырыллыбыт биллиилээх режиссерга Роман Тихомировка ассистеннаабыта. Олоҥхоҕо сананар буолбута. Композитор Николай Берестов суруйбут "Төлөн Ньукуус" оператын 1974 сыллаахха туруорбута. Бу кини сахалыы испэктээккэ иккис үлэтэ этэ. Турдаҕын үһүс сылыгар бу опера чөлүгэр түһэриллэн Бүтүн Арассыыйатааҕы музыка тыайаатырдарын испкэтээкиллэрин көрүү күрэһигэр лауреат буолбута. Итилэри таһынан нууччалыы тылынан "Кавказская пленница" уонна "Перехватчики" диэн оперетталары бэрт улахан ситиһиилээхтик туруортаабыта.
Кини тыйаатыр устуоруйатыгар саҥа кэм саҕаланыытыгар — опернай испэктээктэр таһымнара үрдүүрүгэр — сүүнэ кылааты киллэрбитэ.
Дьиэ кэргэнэ
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Аҕата — Винокуров Илья Дорофеевич — Чаҕылҕан, саха сэбиэскэй бэйиэтэ, суруйааччы. Ийэтэ — Винокурова (төр. Изотова) Ксения Федоровна.
Өлүүтэ
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Айар үлэтин үгэнигэр сылдьан, Саха музыкальнай тыйаатырыгар төрдүс дьыла аһыллыан аҕай иннинэ, 27 сааһыгар 1975 сыллаахха дэҥҥэ түбэһэн өлбүтэ. Нам улууһугар төрүттэрин халдьаайытыгар көмүллүбүтэ[1].
Литература уонна ситимтэн туһаныллыбыт төрүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Антология Саха театра. 3 томнаах / Хомуйан оҥордо Е. Н. Степанов. — Дьокуускай: Бичик, 2015.
- Винокурова Л. И. (режиссер) // Кино-Театр.Ру: [электронный ресурс].
- Чаҕылҕан уола Леонид... // «Саха Сирэ» хаһыат, 2012 с. атырдьах ыйын 30 күнэ.