Винокуров Дмитрий Прокопьевич

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Винокуров Дмитрий Прокопьевич (төрөөбүтэ 1884 сыллаахха, мест. Ярмонка (Дьаарманка, Дьаарбаҥ - билинҥи Мэҥэ Хаҥалас улууһун Павловскай бөһүөлэк аттыгар), Дьокуускай уобалаһа – анараа дойдуга аттаммыта 1942 сыллаахха, Сикука куорат (билигин Поронайскай куорат, Сахалин уобалаһа)) - Сахалиин атыыһыта, саха.

Москва куорат Үрдүкү Духовнай семинарийатын бүтэрбит. 1910 сылтан 1926 сылга диэри Хоту Сахалинҥа (Северный Сахалин) олорбута. Сүрүн дьарыга таба итиитэ, атыы-эргиэн, түүлээҕинэн эргиэн. Сахалин арыытыгар Винокуров Д.П. коллективнай таба итиитин төрүөтүн саҕалаабыт киһиннэн аҕыахха наада. Аҕыйах сыл устата 10-ча табаттан дьаныардаахтык, сынньаммака эҥкилэ суох үлэлээн хас да тыһыынча төбө оҥорон таһаарбыта. Винокуров Д.П. элбэх олохтоох саха, нивха, эбэнки, орок дьоно таба тутар дьарыгар үлэлэтэр - хамнастатар этэ. 1925 сыллаахха Дьоппуон кыраныыссатын аттыгар тоһуур оҥорон Сахалин кыраныыссатын сэбиэскэй сэрии этэрээтэ Винокуров атыыга барыахтаах, мунньубут түүлээҕин булгу барытын былдьаан ылбыта (конфискация), ол кэннэ В. аҕыйах кэмҥэ хайыыга олорон тахсыбыта. Ити быһылаан буолбутун кэннэ, Винокуров Д.П. 1926 сыллаахха Соҕуруу Сахалинҥа (Южный Сахалин, Карафуто) сорох табаларын үөрүн илдьэ көскө тиэстибитэ. Винокурову кытта сорох киниэхэ үлэлээбит дьон Дьоппуон диэки барбыта. Сэбиэскэй өртүгэр хаалбыт табаларын олохтоох Сэбиэт былааһа бэйэтигэр былдьаан 3 таба колхоһун тэрийбитэ уонна Винокуровка урут үлэлээбит дьонун таба итиитинэн дьарыктаппыта. Карафутоҕа кэммиэрсийэни кытта Винокуров Д.П. политиканнан дьарыгырбыта диэн бигэргэтиллибэтэх, бэрэбиэркэтэ суох, аҥардас Сэбиэскэй эрэ кэмиттэн сурах баар. Ол кини Саха сирин уонна Хотугу Сахалин дьоппуон сэриитин көмөтүнэн ССРС-тан быһа баттаан туспа государство тэрийиэн баҕарбыт диэн бигэрбиллэбэтэх сурах быһыыта эрэ баар. Сикука куоратка Отасу арыыга (билигин Северный диэн ааттаах арыы) В. нивхалар уонна уйльталар национальнай дэриэбинэтин тэрийэн, Карафуто туристическай киининэн аатырдыбыта. Винокуров уонна кини дьиэ кэргэнэ Отасу олорон табаннан дьарыгын умнубакка дьаныардаахтык үлэ ыыппыта. Дьоппуон аармыйыта бэйэтигэр туһанаары табалырын үксүн Винокуровтан босхо былдьаан ылбыта уонна 1938 сыллаахха дьоппуон Карафуто дьаһалтата Дмитрий Прокопьевиһы уонна киниэхэ үлэлиир таба көрөөччүлэрин ССРС диэки үспүйүөн үлэтин ыыталлар диэн Тойохара куоратка баар хайыыга укпуттара (билигин Южно-Сахалинск куорат), онно 1940 сыллаахха диэри сыппыта.

Хайыыга сытан улаханнык ыальдан, босхолонон баран өр буолбакка Сикука куоракка өлбүтэ. Кэлин суруйалларынан, дьиҥэр дьоппуоннар сөпкө уорбалаабыттар, тоҕо диэтэххэ Р.А. Шишлянников (партийнай псевдонима "Андрей") Приморскай уобалас ОГПУ-тун баһылыга Винокуровтыын олох эдэр кэмнэриттэн билсэллэр эбит. Рафаил Шишлянников Винокурову 1926 сыллаахха хаайыыттан таһааран ССРС-ка диэки буол уонна Сэбиэскэй разведка үлэтигэр көмөлөс диэн Дьоппуоннарга анаан ыыппыт.



Ылыллыбыт сирэ[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

  • http://sakhalinmuseum.ru/
  • http://dnevniki.ykt.ru/roman/550059
  • http://encsakhalin.ru/object/1804574015?lc=ru
  • Вишневский Н.В. Отасу. Этно-политические очерки. Южно-Сахалинск, 1994. 158 с.
  • Косарев В. Д. Люди восточного Лукоморья. Воспоминания об экспедиционных встречах с ороками-ульта // Известия Института наследия Бронислава Пилсудского. - Южно-Сахалинск, 2012. т.№ 16. С. 223-253
  • Прокофьев М.М. «Белые пятна» в этнографии малых народов Севера Сахалина и задачи их изучения на современном этапе // Краеведческий бюллетень. № 2. Южно-Саха­линск, 1995. С. 112-115.