Аһаҕас индивидуализм
Аһаҕас индивидуализм (нууччалыы открытый индивидуализм , английскайдыы open individualism) — туох баар өйдөөх харамайдар хайа баҕар кэмҥэ санаалара биир сомоҕо буолар диэн философия көрүүтэ. Сабыылаах индивидуализм утарыта. Бу көрүү киэҥ куйаарга өйдөөх харамайдар баалларын тухары эн өй быһыытынан тыннаах буолаҕын диэн сабаҕалааһыны биэрэр.[1]
Кылгас быһаарыы
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Бу көрүү адьаһын хайа итэҕэлгэ олоҕурбат, чахчы билимҥэ эрэ сыһыаннаах.
Сабыылаах, кураанах уонна аһаҕас индивидуализм
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Кураанах, сабыылаах уонна аһаҕас индивидуализм диэн өй-санаа айылҕатын туһунан философскай көрүүлэр. Бу көрүүлэр хас биирдэрэ дьон кэм-кэрдии ааһарынан уонна бэйэ-бэйэлэригэр сыһыаннарын туһунан тус-туспа өйдөбүлү биэрэр.
Сабыылаах индивидуализм диэн тус бэйэ идентичностьын үгэс буолбут көрүүтэ, хас биирдии киһи төрүөҕүттэн баар буолар уонна өлбүтүн кэннэ суох буолар туспа, туспа дьүһүннээх диэн этэр. Бу көрүү быһыытынан, тус бэйэ идентичностьа туруктаах уонна быһаарыллыбыт кыраныысса иһигэр бириэмэ ааһарынан уларыйбат. Хас биирдии киһи олоҕун тухары ахсаан өттүнэн биир тэҥ буолар туспа бэйэлээх.
Кураанах индивидуализм туруктаах тус бэйэ өйдөбүлүн утарар. Биирдиилээн дьон сүрүн эбэтэр үйэлээх бэйэлэрэ суохтарын туоһулуур; ол оннугар, кинилэри "кэм быстах кэмнэрэ" эбэтэр "кэмпириэнсийэ түгэннэрин" курдук көрөллөр. Бу көрүүгэ, тус бэйэ идентичностьтара быстах кэмҥэ барар уонна кэм ааһарынан уларыйбат ис хоһооно суох. Бу көрүү идентичность туруга суох буолуутун тоһоҕолоон бэлиэтиир, биһиги "бэйэ" диэн ааҕарбыт диэн туох да сүрүн салҕаныыта эбэтэр ол кэмнэр икки ардыларыгар суолталаах ситимэ суох кэмпириэнсийэлэр хомуурунньуктара эрэ буоларын бигэргэтэр
Аһаҕас индивидуализм атын көрүүнү биэрэр, биир эрэ ахсаанынан биир тэҥ субъект баар диэн этии киллэрэр, кини ханнык баҕарар кэмҥэ бары буолар. Бу көрүү бары биирдиилээн дьон биир дьиҥнээх бэйэ көстүүлэрэ буолар уопсай өйү-санааны туруорар. Аһаҕас индивидуализм олоҕу тус-туспа дьон быһыытынан көрөрбүтүн үрдүнэн, биһиги туспутунан дириҥ таһымҥа ситимнээхпит диэн этии киллэрэр. Бу көрүү тус бэйэ тус бэйэтин туһунан киэҥник өйдүүр кыаҕы биэрэр, биирдиилээн дьон икки ардыларыгар баар мэһэйдэр үгэс буолбут өйдөбүл курдук кытаанах буолбатахтарын бигэргэтэр
| Көрүүлэр | Сабыылаах индивидуализм | Кураанах индивидуализм | Аһаҕас индивидуализм |
|---|---|---|---|
| тус бэйэ туруга | "мин диэн куруук мин" диэбит баҕайы | "кылгас быстах кэмҥэ эрэ баарбын бу сиргэ" | "киэҥ куйаарга өйдөөх харамайдар баалларын тухары одуулааччы буолбын" |
| санааҥ олоҕо | төрүөххүттэн өлүөххэр диэри | ||
| өй-санаа туруга |
Историята
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]Бу көрүүнү маҥнайгыннан Даньыыл Куолак диэн философ сиһилии быһааран биэрбитэ уонна итинник ааты иҥэрбитэ. Ол эрэн, төһө биллэринэн упаниһааттарга итиннэ чугаһыннаран туох эрэ диэн суруйбуттар үһү.