Иһинээҕитигэр көс

Англия премьер-лигата

Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт

Премьер Лига (ааҥл. Premier League) диэн Англия футболун бастыҥ куоталаһыыта уонна үрдүкү дивизиона. Куоталаһыыга 20 хамаанда кыттар. Чемпионат атырдьах ыйыттан ыам ыйыгар дылы ыытыллар. Хас биирдии хамаанда сезон устата 38 маатчы ооннньуур. Премьер лига аан дойду ордук күүстээх уонна баай футбол чемпионата буолар. Англия таһыгар бу куоталаһыыны Англия премьер лигата (АПЛ) диэн ааттыыллар.

Турнир 1992 сыл олунньу 20 күнүгэр Футбол ассоциациятын Премьер Лигата (ааҥл. FA Premier League) диэн ааттаах тэриллибитэ. Бу иннинэ Бастакы дивизион кулууптара Футбол лигатыттан тахсарга санаммыттара. АПЛ маатчтарын телетрансляцияларын көҥүллэрин атыылаан сотору кэминэн аан дойду ордук баай футбол лигата буолбута. Sky уонна BT Group маатчтары көрдөрөллөрүн иһин 5 млрд фунт төлүүллэр. 2025-2029 сыллардааҕы төлөбүрдэрэ 6,7 млрд фунт буолар. АПЛ 2022-2025 сылларга омук компанияларыгар телетрансляция көҥүллэрин атыылаан 5,6 млрд өлөрбүтэ.

Премьер Лига аан дойду бастыҥ популярнай спорт лигата буолар. Кинини 212 дойду 643 млн дьиэтигэр көрөллөр, потенциальнай ТВ аудиторията 4,7 млрд көрөөччү буолар. 2024–25 сезон түмүгүнэн АПЛ маатчын стадиоҥҥа кэлэн көрөөччүтүн орто ахсаана 40,421 киһи буолбута, бу сыыппара аан дойду хайа баҕар футбол куоталаһыытын куоһурар. Стадионнар үгүс маатчтарга тобус толору буолаллар.

Премьер Лига 1992 сылтан баарын тухары бүтүннүүтэ биэһэн биир кулууп кыттыбыта (49 Англияттан, 2 Уэльстан). Кинилэртэн сэттэтэ чемпионнаабыта: «Манчестер Юнайтед» (13), «Манчестер Сити» (8), «Челси» (5), «Арсенал» (3), «Ливерпуль» (2), «Блэкберн Роверс» (1), «Лестер Сити» (1). Алта кулууп биир да сезону көтүппэтэҕэ: «Арсенал», «Челси», «Эвертон», «Ливерпуль», «Манчестер Юнайтед», «Тоттенхэм Хотспур».

Кулууптар ситиһиилэрэ

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]

Англия футболун үрдүкү дивизионугар бүтүннүүтэ 24 хамаанда чемпионнаабыта:

  • 1888/89 — 1991/92 сезоннар – Бастакы дивизион
  • 1992/93 сезонтан – Премьер Лига
Кулууп Чемпион Сыллара
Манчестер Юнайтед 20 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013
Ливерпуль 20 1901, 1906, 1922, 1923, 1947, 1964, 1966, 1973, 1976, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1984, 1986, 1988, 1990, 2020, 2025
Арсенал 13 1931, 1933, 1934, 1935, 1938, 1948, 1953, 1971, 1989, 1991, 1998, 2002, 2004
Манчестер Сити 10 1937, 1968, 2012, 2014, 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024
Эвертон 9 1891, 1915, 1928, 1932, 1939, 1963, 1970, 1985, 1987
Астон Вилла 7 1894, 1896, 1897, 1899, 1900, 1910, 1981
Сандерленд 6 1892, 1893, 1895, 1902, 1913, 1936
Челси 6 1955, 2005, 2006, 2010, 2015, 2017
Ньюкасл Юнайтед 4 1905, 1907, 1909, 1927
Шеффилд Уэнсдей 4 1903, 1904, 1929, 1930
Блэкберн Роверс 3 1912, 1914, 1995
Лидс Юнайтед 3 1969, 1974, 1992
Вулверхэмптон Уондерерс 3 1954, 1958, 1959
Хаддерсфилд Таун 3 1924, 1925, 1926
Бернли 2 1921, 1960
Дерби Каунти 2 1972, 1975
Портсмут 2 1949, 1950
Престон Норт Энд 2 1889, 1890
Тоттенхэм Хотспур 2 1951, 1961
Ипсуич Таун 1 1962
Ноттингем Форест 1 1978
Вест Бромвич Альбион 1 1920
Шеффилд Юнайтед 1 1898
Лестер Сити 1 2016

Элбэх маатчтаахтар

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
Оонньооччу Маатч Сыллара
1 Англия Гарет Барри6531998–2018
2 Англия Джеймс Милнер6522002–
3 Уэльс Райан Гиггз6321992–2014
4 Англия Фрэнк Лэмпард6091996–2015
5 Англия Дэвид Джеймс5721992–2010
6 Уэльс Гэри Спид5351992–2007
7 Англия Эмил Хески5161995–2012
8 Австралия Марк Шварцер5141997–2015
9 Англия Джейми Каррагер5081997–2013
10 Англия Фил Невилл5051995–2013

Элбэх голлаахтар

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
Оонньооччу Гол Маатч Ортолоон Сыллара Кулууп (гол/маатч)
1 Англия Алан Ширер 2604410.591992–2006 «Блэкберн Роверс» (112/138), «Ньюкасл Юнайтед» (148/303)
2 Англия Харри Кейн 2133200.672012–2023 «Тоттенхэм Хотспур» (213/317), «Норвич Сити» (0/3)
3 Англия Уэйн Руни 2084910.422002–2018 «Эвертон» (25/98), «Манчестер Юнайтед» (183/393)
4 Эгиипэт Мохаммед Салах 1903160.602014–2026 «Челси» (2/13), «Ливерпуль» (188/303)
5 Англия Энди Коул 1874140.451993–2006 «Ньюкасл Юнайтед» (43/58), «Манчестер Юнайтед» (93/195), «Блэкберн Роверс» (27/83), «Фулхэм» (12/31), «Манчестер Сити» (9/22), «Портсмут» (3/18), «Сандерленд» (0/7)
6 Аргентина Серхио Агуэро 1842750.672011–2021 «Манчестер Сити»
7 Англия Фрэнк Лэмпард 1776090.291996–2015 «Вест Хэм Юнайтед» (24/148), «Челси» (147/429), «Манчестер Сити» (6/32)
8 Франция Тьерри Анри 1752580.681999–2012 «Арсенал»
9 Англия Робби Фаулер 1633790.431993–2008 «Ливерпуль» (128/266), «Лидс Юнайтед» (14/30), «Манчестер Сити» (21/80), «Блэкберн Роверс» (0/3)
10 Англия Джермейн Дефо 1624960.332001–2018 «Вест Хэм Юнайтед» (18/74), «Тоттенхэм Хотспур» (91/276), «Портсмут» (15/31), «Сандерленд» (34/87), «Борнмут» (4/28)
11 Англия Майкл Оуэн 1503260.461997–2013 «Ливерпуль» (118/216), «Ньюкасл Юнайтед» (26/71), «Манчестер Юнайтед» (5/31), «Сток Сити» (1/8)
12 Англия Лес Фердинанд 1493510.421992–2004 «Куинс Парк Рейнджерс» (60/110), «Ньюкасл Юнайтед» (41/68), «Тоттенхэм Хотспур» (33/118), «Вест Хэм Юнайтед» (2/14), «Лестер Сити» (12/29), «Болтон Уондерерс» (1/12)
13 Англия Тедди Шерингем 1464180.351992–2006 «Ноттингем Форест» (1/3), «Тоттенхэм Хотспур» (97/236), «Манчестер Юнайтед» (31/104), «Портсмут» (9/32), «Вест Хэм Юнайтед» (8/43)
14 Англия Джейми Варди 1453420.422014–2025 «Лестер Сити»
15 Нидерланд Робин ван Перси 1442800.512004–2015 «Арсенал» (96/194), «Манчестер Юнайтед» (48/86)
16 Нидерланд Джимми Флойд Хассельбайнк 1272880.441997–2007 «Лидс Юнайтед» (34/69), «Челси» (69/136), «Мидлсбро» (22/58), «Чарльтон Атлетик» (2/25)
Соҕуруу Кэриэйэ Сон Хын Мин 1273330.382015–2025 «Тоттенхэм Хотспур»
18 Ирландия Робби Кин 1263490.361999–2012 «Ковентри Сити» (12/31), «Лидс Юнайтед» (13/46), «Тоттенхэм Хотспур» (91/238), «Ливерпуль» (5/19), «Вест Хэм Юнайтед» (2/9), «Астон Вилла» (3/6)
19 Франция Николя Анелька 1253640.341997–2014 «Арсенал» (23/65), «Ливерпуль» (4/20), «Манчестер Сити» (37/89), «Болтон Уондерерс» (21/53), «Челси» (38/125), «Вест-Бромвич Альбион» (2/12)
20 Тринидад уонна Тобаго Дуайт Йорк 1233750.331992–2009 «Астон Вилла» (60/179), «Манчестер Юнайтед» (48/96), «Блэкберн Роверс» (12/60), «Бирмингем Сити» (2/13), «Сандерленд» (1/27)
Англия Рахим Стерлинг 1233960.312012–2025 «Ливерпуль» (18/95), «Манчестер Сити» (91/225), «Челси» (14/59), «Арсенал» (0/17)
22 Бельгия Ромелу Лукаку 1212780.442011–2022 «Челси» (8/36), «Вест-Бромвич Альбион» (17/35), «Эвертон» (68/141), «Манчестер Юнайтед» (28/66)
23 Англия Стивен Джеррард 1205040.241998–2015 «Ливерпуль»
24 Англия Иан Райт 1132130.531992–1999 «Арсенал» (104/191), «Вест Хэм Юнайтед» (9/22)
25 Сенегал Садио Мане 1112630.422014–2022 «Саутгемптон» (21/67), «Ливерпуль» (90/196)
Англия Дион Даблин 1113120.361992–2004 «Манчестер Юнайтед» (2/12), «Ковентри Сити» (61/145), «Астон Вилла» (48/155)
27 Англия Эмил Хески 1105160.211995–2012 «Лестер Сити» (33/124), «Ливерпуль» (39/150), «Бирмингем Сити» (14/68), «Уиган Атлетик» (15/82), «Астон Вилла» (9/92)
28 Уэльс Райан Гиггз 1096320.171992–2014 «Манчестер Юнайтед»
29 Англия Питер Крауч 1084680.232002–2019 «Астон Вилла» (6/37), «Саутгемптон» (12/27), «Ливерпуль» (22/85), «Портсмут» (11/38), «Тоттенхэм Хотспур» (12/73), «Сток Сити» (45/202), «Бернли» (0/6)
30 Англия Пол Скоулз 1074990.211994–2013 «Манчестер Юнайтед»
31 Англия Даррен Бент 1062760.382001–2014 «Ипсуич Таун» (1/5), «Чарльтон Атлетик» (31/68), «Тоттенхэм Хотспур» (18/60), «Сандерленд» (32/58), «Астон Вилла» (21/61), «Фулхэм» (3/24)
32 Норвегия Эрлинг Холанн 1051200.882022–2026 «Манчестер Сити»
33 Кот д'Ивуар Дидье Дрогба 1042540.412004–2015 «Челси»
34 Португалия Криштиану Роналду 1032360.442003–2022 «Манчестер Юнайтед»
35 Англия Мэттью Ле Тисье 1002700.371992–2002 «Саутгемптон»

Бомбардирдар сезоннарынан

[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]
Сезон Оонньооччу Кулууп Гол
1992 – 93 Англия Теди Шерингам Тоттенхэм Хотспур 22
1993 – 94 Англия Энди Коул Ньюкасл Юнайтед 34
1994 – 95 Англия Алан Ширер Блэкберн Роверс 34
1995 – 96 Англия Алан Ширер Блэкберн Роверс 31
1996 – 97 Англия Алан Ширер Ньюкасл Юнайтед 25
1997 – 98 Англия Крис Саттон
Англия Дион Даблин
Англия Майкл Оуэн
Блэкберн Роверс
Ковентри Сити
Ливерпуль
18
1998 – 99 Нидерланд Джимми Флойд Хассельбайнк
Англия Майкл Оуэн
Тринидад уонна Тобаго Дуайт Йорк
Лидс Юнайтед
Ливерпуль
Манчестер Юнайтед
18
1999 – 00 Англия Кевин Филипс Сандерленд 30
2000 – 01 Нидерланд Джимми Флойд Хассельбайнк Челси 23
2001 – 02 Франция Тьерри Анри Арсенал 24
2002 – 03 Нидерланд Рууд ван Нистелрой Манчестер Юнайтед 25
2003 – 04 Франция Тьерри Анри Арсенал 30
2004 – 05 Франция Тьерри Анри Арсенал 25
2005 – 06 Франция Тьерри Анри Арсенал 27
2006 – 07 Кот д'Ивуар Дидье Дрогба Челси 20
2007 – 08 Португалия Криштиану Роналду Манчестер Юнайтед 31
2008 – 09 Франция Николя Анелька Челси 19
2009 – 10 Кот д'Ивуар Дидье Дрогба Челси 29
2010 – 11 Болгария Димитар Бербатов
Аргентина Карлос Тевес
Манчестер Юнайтед
Манчестер Сити
20
2011 – 12 Нидерланд Робин ван Перси Арсенал 30
2012 – 13 Нидерланд Робин ван Перси Манчестер Юнайтед 26
2013 – 14 Уругвай Луис Суарес Ливерпуль 31
2014 – 15 Аргентина Серхио Агуэро Манчестер Сити 26
2015 – 16 Англия Харри Кейн Тоттенхэм Хотспур 25
2016 – 17 Англия Харри Кейн Тоттенхэм Хотспур 29
2017 – 18 Эгиипэт Мохаммед Салах Ливерпуль 32
2018 – 19 Эгиипэт Мохаммед Салах
Габон Пьер-Эмерик Обамеянг
Сенегал Садио Мане
Ливерпуль
Арсенал
Ливерпуль
22
2019 – 20 Англия Джейми Варди Лестер Сити 23
2020 – 21 Англия Харри Кейн Тоттенхэм Хотспур 23
2021 – 22 Эгиипэт Мохаммед Салах
Соҕуруу Кэриэйэ Сон Хын Мин
Ливерпуль
Тоттенхэм Хотспур
23
2022 – 23 Норвегия Эрлинг Холанн Манчестер Сити 36
2023 – 24 Норвегия Эрлинг Холанн Манчестер Сити 27
2024 – 25 Эгиипэт Мохаммед Салах Ливерпуль 29